5 başlıkta vergi adaletsizliği

img

ANKARA - Vergilerin yaklaşık üçte ikisinin harcamalar üzerinden alındığı Türkiye’de, asgari ücretlinin vergi yükü artarken, varlıklılara af getiriliyor. Devleti ayakta tutan vergiler, aynı zamanda sermayeye sıcak para olarak dönüyor. 

Türkiye ağır ekonomik kriz altında Vergi Haftası’na girdi. Bu yıl 32’ncisi “kutlanacak” olan Vergi Haftası ile her ne kadar “Vergi bilincinin toplumun tüm kesimlerine benimsetilmesi” olarak ileri sürülse de vergi kazanandan değil, harcayandan alınıyor.
 
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde bütçe gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira olarak belirlenip, gelirlerin 922,7 milyar lirası vergi gelirlerinden oluştu. Türkiye’de vergi gelirlerinin üçte ikisi harcamalar üzerinden alınıyor. Bir diğer deyişle dolaylı vergilerin yüzde 70’ini toplumun çoğunluğunu oluşturan yoksul kesimler ödüyor.
 
Bu bağlamda 32’ncisi düzenlenecek olan vergi haftası kapsamında, 5 başlıkta devletin sınıfsal karakterini ortaya koyan vergi sisteminin Türkiye’deki uygulamasını derledik.
 
SERVET VERGİSİ ALINMIYOR
 
Finansal ve finansal olmayan servet türü itibariyle Türkiye’de iki tür servet biçimi söz konusu. Buna göre; yüzde 21’i finansal servet, yüzde 79’u da finansal olmayan servet miktarı bulunuyor. Merkezi İsviçre’de bulunan banka ve finans şirketi olan Credit Suisse’in Türkiye’deki servete ilişkin paylaştığı en son raporda, toplam finansal serveti 1,4 trilyon dolar olduğunu, dünya serveti içindeki payının ise binde 4 olduğunu açıkladı. Rapora göre, en zengin yüzde 1’lik nüfus servetin yüzde 53-54 gibi bir kısmını alırken, en zengin yüzde 5 servetin yüzde 60,5’ini, en zengin yüzde 10’luk kesim de servetin yüzde 70’i üzerinden bir pay alıyor. Tüm bu verilere rağmen, servet sahiplerine özgü bir vergi söz konusu değil.
 
İŞÇİDEN BİRDEN FAZLA VERGİ ALINIYOR
 
İşçi ve emekçiler ise birden fazla isimlendirme altında vergi ödüyor. Çift hanelerde seyreden enflasyonun yanında bir de verginin fazla olması, işçilerin açlık sınırı altında yaşamasına yol açıyor. Öyle ki bir asgari ücretli, Gelir Vergisi, Sosyal Güvenlik Katkı Payları ve Katma Değer Vergisi ödemekle mükellef. Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü’nün (OECD) Türkiye’deki emek üzerinde alınan vergilere dair yaptığı araştırmasında, OECD genelinde bekâr bir işçinin brüt ücretinin yüzde 41,5'ini, Türkiye'de ise yüzde 43'ünü götürdüğü görülüyor. İşçi evli ve iki çocuklu aile kıyaslamasında ise OECD ortalamasında yüzde 26,4'e düşse de Türkiye'de yüzde 37'inin üzerinde kalıyor. Sonuç olarak bir işçi OECD ortalamasından 11 puan daha fazla mali yük altında eziliyor. Yine OECD verilerine göre, asgari ücretli bir kişinin gelirinin yüzde 43’ü vergilere gidiyor.
 
VARLIKLIYA AF YOKSULA YÜK
 
İktidarın sermayeden yana olan tavrı, vergi sisteminde de kendisini ortaya koyuyor. İlki 2008 yılında olmak üzere toplamda 6 defa varlık vergisine af getirilirken, işçi ve emekçilerden alınan gelir ve damga vergisi ise her yıl bir önceki yıla oranla artırıldı. Yapılan vergi affı düzenlemeleriyle, 2010 yılından bu yana varlıklı kesimden sadece 3,3 milyar liralık bir vergi geliri elde edilebildi. Asgari ücretlinin ödediği vergilere hiçbir dönem af getirilmediği gibi, ödedikleri vergilerde de her yıl artışa gidildi. 2020 yılında 154 TL gelir vergisi, 22,34 TL damga vergisi ödeyen asgari ücretli, 2021 yılında 187 lira 82 gelir vergisi, 27 lira 15 kuruş damga vergisi ödemeye mahkum edildi. Yine işçilerden geçen yıl brüt asgari ücret üzerinden yapılan kesinti miktarı 619 TL iken, bu kesinti 2021 yılı için 752 TL oldu.  Böylece işçilerden yapılan kesintiler ve vergi ile işçiler yoksulluğa mahkum edilirken, varlık üzerinde alınan vergilerin silinmesi de devam ediyor. 
 
SERMAYEYE SICAK PARA
 
Dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde olan Türkiye’de, dolaylı vergilerin yüksekliği, vergi yükünün tüketiciye, vatandaşa, dar gelirliye yüklenmesi anlamı taşıdığı gibi, bir de kaynak sermayeye sıcak para olarak dönüyor. Kişi yaptığı harcamada farkında olmadan ödediği dahilden alınan vergi, malı satan işletmecinin kasasına giriyor. Sermayedar ya da işletmeci bu tüketici tarafından hazır ödenen vergiyi, devlete yatıracağı tarihe kadar yanında tutarak, bir çeşit işletme sermayesi olarak kullanma imkânı elde ediyor. Böylece bir devlet mevcut vergi sistemiyle yurttaşların ne kadar vergi ödediğini gizlerken, diğer yandan malın satıcısına sıcak kaynak sağlamış oluyor.
 
DÜNYANIN TERSİNE SİSTEM
 
Dünyada genellikle dolaylı vergiler düşük, doğrudan vergiler yüksek. OECD ülkelerinde dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 25, doğrudan veriler ise yüzde 75 düzeyinde iken, Türkiye’de ise OECD ülkelerinin tersine dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde. Bunun yanında bir de üretimin temel gücü olan kurumların vergi yükü ile bireylerin vergi yükü arasında oldukça ilginç bir dengesizlik söz konusu. Türkiye’de bireylerin ödediği verginin GSYH’ye oranı yüzde 4 civarında iken, kurumlar vergisi oranı ise yüze 2 oranında.
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

22:18 ‘Kaşıkçı cinayetinde emri Prens Selman verdi’
21:50 ‘Herkes İçin Adalet’ kampanyasının Iğdır ayağı başladı
21:41 Urfa’da tarım işçilerini taşıyan araç devrildi: 12 yaralı
20:27 Koronadan hayatını kaybeden sağlıkçılar için anma
20:09 Diyarbakır’da trafik kazası
20:03 ‘Sivil toplum örgütleri toplumun nefesidir’
19:53 Koronadan 74 kişi daha vefat etti
19:36 KESK İstanbul Şubeler Platformu işe iade talebini yineledi
19:25 İstanbul’un 3 ilçesinde ‘Kadınlar İçin Gerçek Adalet’ paneli
19:05 Asistan Hekimler: Tükeniyoruz
18:56 Midyat’taki cinayete ilişkin çok sayıda gözaltı
18:30 Tutuklu Eşbaşkan Yaşar’ın duruşması ertelendi
17:13 Halkevleri: Üyelerimize ajanlık dayatılıyor
17:02 Oluç: İktidar bizim üzerimizden Millet İttifakı’nı parçalamaya çalışıyor
16:56 Üzümlü Sınır kapısı açılıyor
16:42 Dersim'de esnaf zor durumda
16:33 Akademisyen Ergüder’e destek imzaları 3 bin 452’ye ulaştı
16:31 ‘İşyerleri iflasın eşiğinde, hükümet harekete geçmeli’
16:28 Ege’de bir yılda 17 bin 296 hak ihlali
16:19 Manisa’daki kadın cinayeti zanlısı tutuklandı
16:01 TJA 8 Mart'ın startını verdi
15:39 TTB’den normalleşme uyarısı: Açılma cinayettir
15:37 İzmir Barosu'nun Genel Kurul başvurusu reddedildi
15:08 Tahir Elçi davasının ikinci duruşması 3 Mart'ta
15:08 Hasta tutuklu Polat’ın annesi: Oğlum serbest bırakılsın
14:46 Akademisyenlerden kayyıma istifa çağrısı
14:45 Barış Anneleri Tanrıkulu’yla görüştü
14:39 Gençler 'Harekete geç' kampanyasını sonlandırdı
14:37 Eğitim Sen Van Şubesi: Kömür ulaştırılmayan okul var
14:20 Gergerlioğlu: Sonuna kadar direneceğiz
14:20 Boğaziçi'ndeki 'Kabe fotoğrafı' soruşturmasının iddianamesi hazırlandı
14:19 İşçiler için yapılacak açıklamaya salgın engeli
14:14 HDP yöneticisine 6 yıl 8 ay hapis
14:08 Nijerya’da 300 öğrenci kaçırıldı
14:04 Urfa'da bir ay boyunca eylem etkinlik yasağı
14:02 Aktaş ve Yavuzel'in anmasına engelleme
14:00 ‘Barış, Dostluk ve Demokrasi Ödülü’ Eren Keskin’e verilecek
13:48 Kışanak: Dosya siyasi saiklerle açıldı, savunma yapmayacağım
13:41 MED TUHAD-FED Eşbaşkanı Haran’a hapis cezası
13:36 ‘Verginin tanımı tartışmalı hale gelmiştir’
13:33 Öğrenciler: Bizi kaçırarak teslim alamayacaklar
13:00 Kadın Yönetmenler Festivali’nin ödülleri belli oldu
12:42 İzmir'de Demirtaş açıklamasına polis engeli
12:05 Genç kadınlar: Erdoğan’ın darbelerine göz yummayacağız
11:44 Tecrit ve Roboski haberine soruşturma
11:30 TL’de değer kaybı sürüyor
11:29 Türkiye’nin yüksek teknoloji ihracatı yüzde 3
10:55 ABD, Suriye'de İran destekli milisleri hedef aldı
10:45 Tuncel ve Kışanak’ın duruşması başladı
10:19 İltica başvurusu reddedilen Kürt şair Türkiye’ye iade edilmek isteniyor
10:14 Kürkçü: Garê sonrasında içeride stratejik güç dengeleri değişti
10:14 Kirasını ödeyemeyen ailenin elektrik ve doğalgazı kesildi
09:52 Mesut Barzani'den Bavê Şêx'e: Milletine söyle Müslüman olsun
09:30 Diyarbakır’da sağlıkçılar ulaşım sorunu yaşıyor
09:30 Açlık grevi 92’nci gününde
09:21 İstanbul’da 11 gözaltı
09:21 Bilirkişi raporu Fendik cinayetinin örtbas edildiğini ortaya koydu
09:20 Bipolar tanıktan 'örgüt üyesi' çıkarıldı
09:09 Xoybun’u tanımak için önemli bir araştırma: Kürt Milli Cemiyeti Xoybun
09:09 ‘Ben var oldukça denbêjliği bırakmayacağım’
09:07 DEVA Partisi İl Başkanı: HDP kapatılırsa iktidar düşer
09:07 Tutuklu Çetin: Tecrit kalkmadan geri adım atmayacağız
09:05 Kuraklık en çok Van Gölü’nü vuracak
09:05 AYM'nin 'yaşam ihlali' kararına savcı direniyor
09:05 Gizli gizli yaptığı resimlerden sergi açtı
09:03 'Xalê Xizir' etkin pişmanlıktan faydalananların beyanıyla cezaevinde
09:03 Yüksekova kayyımı ekmek kulübesini yıktı
09:03 Kaçmaz: Yeni anayasa toplumsal sözleşmeyle mümkün
09:03 Eşitlik yoksa devrim var
09:00 26 ŞUBAT 2021 GÜNDEMİ
25/02/2021
22:02 Mardin'de tecrit protestosu
21:58 Van’da bir korucu ölü bulundu
21:23 Koronada 9 bin 572 yeni vaka
20:35 Koca: Tam kapanmayı düşünmüyoruz
20:08 ‘Bu coğrafyanın doğası da adaletsizlikle karşı karşıya’
19:50 Medya Sönmez memleketinde toprağa verildi
19:40 Migros depo işçileri işten atıldı
19:34 Hayvan hakları aktivistleri açlık grevine başladı
19:16 Emekli Sen: Mücadelemiz sürecek
19:06 Müzisyenlerden engellemelere tepki
18:45 Özel: İkiyüzlülüğün fotoğrafı
18:45 Şener ve Özhaseki hakkında suç duyurusu
18:09 Berberoğlu'nun fezleke itirazına ikinci ret
17:53 Iğdır’da ‘Herkes için adalet’ kampanyasının startı verildi
17:42 Gençlerden açlık grevlerine destek yürüyüşü
17:36 İşkence gören çocukların davası ertelendi
17:25 344 STÖ’den çağrı: Tecrit kaldırılsın
17:24 Diyarbakır’da bir köy karantinaya alındı
17:23 Diyarbakır’da bir kişi tutuklandı
17:19 Bolu TÜVTÜRK’de direnişin startı verildi
16:50 Cezaevinde köpekli arama
16:36 Şemdinli'de mor zincir eylemi
16:04 10 yıldır kayıp olan Biçer'in eşi tarafından katledildiği ortaya çıktı
15:49 Eğitim Sen: Eğitimciler de bir an önce aşılanmalı
15:49 Aleyna Çakır davası: Çelişkili ifadeler, darp itirafı
15:35 Uzman Çavuş Orhan’ın tutuklanma talebi yine reddedildi
15:28 Baydemir ile Barzani bir araya geldi
15:21 İstismar failinin serbest bırakılma gerekçesi: Öpmek taciz değil
15:14 TGS: Basın özgürlüğü için mücadele edeceğiz
15:10 Beştaş: Tecrit bir an önce kaldırılmalı